The Architecture of Mevlevi Buildings, One of the Dervish Houses in the Ottoman Geography

Hasan Şehmuz Haştemoğlu, Engin Kepenek
The Mevlevism order was established in the Seljuk period in Anatolia in the thirteenth century. After the death of Mevlana Celaleddin-i Rumi, his son Sultan Veled systemized his father's thoughts and created his own rules and brought the rituals to a ceremony in the form of sema ceremonies. Sultan Veled gave the name “Mevlevism” to his sect and was called “Mevlevihan” to his Dervish Houses. Nearly 140 Mevlevihane building was established in a wide geography which its east is in Tabriz (Iran), west is in Pecu (Hungary), north is in Gözleve (Ukraine), South is in Cairo (Egypt) and Mecca in Saudi Arabia. Nearly 80 of these Dervish Houses remained in the Republic of Turkey. After the declaration of Turkish Republic, these Dervish Houses were closed in 1925 by the law of “closure Tekkes and Zaviyes”, no. 677. There are two kinds of Mevlevihan, which are “Asitane” and “Zaviye”. Mevlevihan called Asitane are the main Dergahs which are full-fledged and has removing “ordeal” possibilities. The number of Asitane constructions is around 15 in all Mevlevihan buildings. Another Mevlevihan building is Zaviye. Zaviye were ruled by Mevlevi, who has the title of “şeyh” and “dede”. Many of the Mevlevihan become a historical monument because of their architectural style and construction date. However, most of these structures have been ruined over the years. Apart from a small number of Mevlevihan, which was established as "Külliye", "Semahane" parts of these Mevlevihan were used as mosques and remained up to date. When the architectural programs of the Mevlevihans are examined, it is seen that the Mevlevihans, which were settled down in 13th century have an architectural program after the 16th century and they take Konya Mevlana Dergah as an example. However, it is not possible to mention about same sized and specified spaces in all the Mevlevihans. There are similar sections only in the large- scale Mevlevihans which are “Asitane” status. In this study, an evaluation and classification study was carried out on the architectural formation of the Mevlevihans one of the Dervish constructions in Islamic architecture which attracted attention with its wide geography.

Keywords

Mevlevism; Dervish Houses; Mevlevihane Architecture

References

Ahunbay, Z., et al., Osmanlı Kulliyelerinde Yerles¸me Duzeni: Bir Tipoloji Denemesi, Selc¸uklular’dan

Cumhuriyet’e Turkiye’de Mimarlık, ed. Cigdem Kafescioglu et al., Istanbul: Turkiye Is Bankası Kultur

Yayınları, 2012, p.500-501

Akkaya, S., Ipekyolu Medeniyetleri Dergisi, Turkiye Muhendisler ve Mimarlar Birligi Bulteni, Sayı 2,

Ankara, 2011, p.50-53

Bakirci, N., Turkan H.K., Tekke ve Zaviyelerin Balkanlar’daki Rolu ve Onemi, Dil, Edebiyat ve Halkbilimi

Arastırmaları Dergisi, Yıl:1, Sayı:1, 2013, p.145-160

Demirci, S., Osen, S., Osmanlı Devleti’nin Balkanlardan Cekilmesi Surecinde Mevlevihanelerin Durumu:

Yenisehir (Larissa) Mevlevihanesi Ornegi, SDU Fen Edebiyat Fakultesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı:26, 2012, p.1-6.

Dogan, A.I., Osmanlı Mimarisinde Tarikat Yapıları, Tekkeler, Zaviyeler ve Benzeri Futuvvet Yapıları, ITU

Muh-Mim. Fakultesi Matbaası, Istanbul, 1977, p.59-99.

Glassen, E., Tarblussam Mevlevihanesi, Selcuk Universitesi Turkiyat Arastırmaları Dergisi, Sayı 2, Konya,

, p.27-29

Golpinarli, A., Mevlana’dan Sonra Mevlevilik, Inkilab Kitapevi, Istanbul, 1983, p.334

Gore , Z., Belgrad Mevlevıhanesi Seyhi Adnı Receb Dede ve Nahl-i Tecellı’si, Birinci Uluslararası Mevlana,Mesnevı ve Mevlevıhaneler Sempozyumu Bildirileri, 19-21 Aralık 2001-Manisa Mevlevıhanesi, T.C. Celal Bayar Universitesi, Manisa Yoresi Turk Tarihi ve Kulturunu Aras¸tırma ve Uygulama Merkezi, Manisa, 2002, p. 317-323.

Ilgar Y., Karahisar-ı Sabib Sultan Divani Mevlevihanesi ve Mevlevi Meshurları, Afyonkarahisar Belediyesi

Yayın No:14, Afyonkarahisar, 2012, p.40

Kara, ˙I., Hanya Mevlevihanesi: Seyh Ailesi-Mustemilatı-Vakfiyesi, Islam Arastırmaları Dergisi, Sayı 1,

, p.115-173

Karpuz H., Simsek F., Kus¸ A., Dıvarcı ˙I., Kahire Mevlevihanesi, Dunya Mevlevihaneleri, Konya Valiligi

˙Il Kultur ve Turizm Mudurlugu Yayını, Konya, 2007, p.141

Karpuz H., Turkiye Dısındaki Osmanlı Mevlevihanelerine Toplu Bakıs¸, Dunya Mevlevihaneleri, Konya

Valiligi Il Kultur ve Turizm Mudurlugu Yayını, Konya, 2007, p.70

Karpuz H., Balkan Mevlevihaneleri, Kıbrıs Yakın Dogu Rumi Enstitusu Mevlana Sempozyumu, 2009, Lefkosa

Karpuz H., Kerkuk Mevlevihanelerinden Gunumuze Kalanlar, Merhaba Akademik Sayfalar Dergisi, Cilt 10, Sayı 13, 2010, p.196-197

Karpuz H., Balkanlar’daki Mevlevıhanelerden Gunumuze Kalanlar, SUMAM Yayınları: 5, Bildiriler Serisi:

, Dunyada Mevlana Izleri, 2010, p.427-445

Kus A., vd., Turkiye Mevlevihaneleri, Konya: Il Kultur ve Turizm Mudurlugu Yayın No:107, 2006, p.18-23

Kus A., Dunya Mevlevihanelerine Yolculuk, Karatay Akademi Yayınları, Konya, 2011, p.40, 212-213

Kucuk S., XIX. Asırda Mevlevilik ve Mevleviler, Yayınlanmamıs¸ Doktora Tezi, Marmara Universitesi

Sosyal Bilimler Enstitusu, Istanbul, 2000, p. 274

Molnar J., Macaristan’daki Turk Anıtları, Ankara, 1993

Onder M., Konya’da Mevlana Dergahı Merkez Arsivi ve Mevlevihaneler, ISAM The Journal of Ottoman

Studıes XIV, Sayı 14, 1994, p.137-142

Ozcelik M., Evliya C¸ elebi Seyahatnamesinde Mevlana, Mevlevilik ve Mevlevihaneler, Rumi Yayınları,

Yayın No:69, Konya, 2012, p.127

Popovic A., “Les Derviches Balkaniques Hier et Aujourd’hui”, Les Mevlevihane Dans Le Sud-Est Europeen, Ed. Isis, Istanbul, 1994, p.264

Sancaktar C., Osmanlı Imparatorlugu’nun Balkanlar’daki Kulturel ve Demografik Mirası, Yakın Dogu Universitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 2012, p.53-93

Seckin A., Turkiye’deki Onemli Mevlev ıhaneler ve Mevlev ıhanelerin Yas¸atılmasında Vakıflar Genel Mudurlgunun Rolu, SUMAM Yayınları: 5, Bildiriler Serisi: 2, Dunyada Mevlana Izleri, 2010, p.1-45

Tanman, B., 2005, Osmanlı Mimarisinde Tarikat Yapıları/Tekkeler, Osmanlı Toplumunda Tasavvuf ve Sufiler, ed. A.Yasar Ocak, Ankara: Turk Tarih Kurumu Yayınları, p.315

Tanrikorur, B., Turkiye Mevlevıhanelerinin Mimarı Ozellikleri, c.1-Metin, Konya: Selcuk Universitesi

Sosyal Bilimler Enstitusu Basılmamıs Doktora Tezi, 2000, p.117-124

TIKA, http://www.tika.gov.tr/haber/tarihi-saraybosna-mevlevihanesi-yeniden-insaedildi/596, 2013

Tutuncu M., Kudus Mevlevihanesi Tarihi ve Mimarisi, Uluslararası Dusunce Sanatta Mevlana Sempozyumu, Canakkale Onsekiz Mart Universitesi Ilahiyat Fakultesi, 25-28 Mayıs, 2006, p. 700-703

Uz A., Saraybosna’da Isa Bey Mevlevihanesi, Selcuk Universitesi Turkiyat Aras¸tırmaları Dergisi, Sayı 2,

Konya, 1996, p.103-106

Urun A.K., Ortadogu’da Mevlana ve Mevlevihaneler, SUMAM Yayınları:5, Bildiriler Serisi:2, Dunyada

Mevlana Izleri, 2010, p.447–454

Yazici G.E., Gelibolu Mevlevihanesi ve Gelibolu’da Mevlevilik, Canakkale: Canakkale Kitaplıgı Akademi Yayını, 2009, p.13-17

Copyright (c) 2018 Hasan Şehmuz Haştemoğlu, Engin Kepenek Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.